Geld is in veel gezinnen nog steeds een beetje een taboe. Kinderen horen wel dat iets ‘te duur’ is, maar zelden waarom iets geld kost of hoe je geld kunt laten groeien. Toch zijn kinderen vaak razend nieuwsgierig naar hoe dat allemaal werkt. Juist aandelen zijn een mooi onderwerp om dat gesprek te beginnen, omdat ze aansluiten bij dingen die kinderen al kennen: merken, winkels en spelletjes.
Je hoeft geen beurskenner te zijn om je kind de basis bij te brengen. Met een paar eenvoudige voorbeelden, wat geduld en een speelse aanpak kom je al heel ver. In dit artikel lees je hoe je dat aanpakt, van de eerste uitleg tot het samen volgen van een kleine voorbeeldportefeuille.
Begin bij wat je kind al kent
Kinderen begrijpen abstracte begrippen het best als ze kunnen verwijzen naar iets uit hun eigen leven. Vraag eens welke merken ze leuk vinden: hun favoriete speelgoed, de spelcomputer, de sportschoenen of de supermarkt om de hoek. Achter veel van die merken zit een bedrijf dat aandelen heeft uitgegeven.
Een aandeel kun je uitleggen als een klein stukje van een bedrijf. Stel je een grote pizza voor die in honderd puntjes is gesneden. Wie één puntje koopt, is een klein beetje eigenaar van de hele pizza. Gaat het goed met de pizzeria, dan wordt jouw puntje meer waard. Gaat het slecht, dan kan je puntje juist minder waard worden.
Leg uit waarom prijzen op en neer gaan
Kinderen vinden het vaak vreemd dat een aandeel de ene dag meer kost dan de andere. Een handige vergelijking is een ruilbeurs voor verzamelkaarten. Als iedereen een bepaalde kaart wil hebben, stijgt de prijs. Wil niemand hem nog, dan daalt hij. Op de beurs werkt het in de basis hetzelfde: vraag en aanbod bepalen de prijs.
Bespreek ook dat niemand precies kan voorspellen wat er gaat gebeuren. Dat helpt kinderen te begrijpen dat beleggen risico’s heeft en dat je nooit geld moet inleggen dat je echt nodig hebt. Zo leer je ze meteen een gezonde houding aan, zonder dat het eng hoeft te worden.
Stel samen een voorbeeldportefeuille samen
De leukste manier om het te laten leven, is door samen een denkbeeldige portefeuille te maken. Je gebruikt daarvoor geen echt geld, maar bijvoorbeeld een fictief bedrag van duizend euro. Laat je kind drie tot vijf bedrijven kiezen die het kent en noteer per bedrijf hoeveel ‘geld’ erin gaat en wat de koers op de startdag is.
Een overzicht van bekende aandelen, beursindices zoals de AEX en uitleg over hoe beleggen werkt vind je op www.aandelen.net, wat handig is om samen koersen op te zoeken en nieuwe begrippen na te lezen. Maak er een vast moment van, bijvoorbeeld elke zondag, om de koersen bij te werken in een schriftje of een eenvoudige spreadsheet.
- Kies bedrijven die je kind herkent
- Spreek een fictief startbedrag af
- Noteer de koers op de startdag
- Werk de koersen wekelijks bij
- Bespreek samen wat er veranderd is
Maak er een spel van
Met een beetje creativiteit wordt het volgen van de portefeuille een echt familiespel. Laat bijvoorbeeld elk gezinslid een eigen portefeuille kiezen en kijk na een maand of drie maanden wie het beste resultaat heeft. De winnaar mag het avondeten kiezen of een filmavond plannen.
Belangrijker dan winnen is het gesprek dat erbij hoort. Vraag waarom een aandeel gestegen of gedaald is. Misschien kwam er een nieuw product uit, of was er slecht nieuws over het bedrijf. Zo leren kinderen verbanden te leggen tussen het nieuws en de koersen, en zien ze dat geduld vaak meer oplevert dan snel handelen.
Pas de uitleg aan op de leeftijd
Voor jonge kinderen tot een jaar of acht is het genoeg om het begrip ‘een stukje van een bedrijf’ te snappen en te zien dat dingen meer of minder waard kunnen worden. Rond de tien à twaalf jaar kun je procenten, spreiding en het verschil tussen sparen en beleggen bespreken.
Tieners kun je meer verantwoordelijkheid geven. Bespreek bijvoorbeeld wat rente-op-rente betekent, waarom spreiding over verschillende bedrijven en landen verstandig is en hoe je kosten en risico’s afweegt. Sommige ouders kiezen er op die leeftijd voor om samen met een klein echt bedrag te beginnen, maar dat is een persoonlijke keuze die je bewust moet maken.
